De energieprijzen zijn hoog. Toch gebeurt het soms dat de stroomprijs onder nul zakt, een negatieve stroomprijs. Hoe kunnen die twee dingen allebei voorkomen: het antwoord zit in hoe stroom wordt opgewekt en wanneer dat gebeurt.
Hoe ontstaat een negatieve stroomprijs?
De stroomprijs verandert continu door vraag en aanbod. Is er veel vraag naar stroom, dan stijgt de prijs. Maar als er meer stroom wordt opgewekt dan er wordt verbruikt, daalt de prijs. Soms zelfs tot onder nul. Dat heet een negatieve stroomprijs.
Bij een negatieve stroomprijs betalen energieleveranciers er letterlijk voor om hun stroom kwijt te raken. Als je een dynamisch energiecontract hebt, betaal je op deze momenten minder voor stroom, en soms krijg je zelfs betaald voor wat je verbruikt. Met een vast of variabel contract merk je hier weinig van, omdat je dan niet per kwartier of per uur de actuele stroomprijs betaalt.
Waarom hebben negatieve stroomprijzen niets te maken met een energiecrisis?
Het klinkt tegenstrijdig: energie is duur, maar toch komen negatieve stroomprijzen voor. Dat komt doordat stroomprijzen sterk afhangen van hoe en wanneer stroom wordt opgewekt.
De energiecrisis draait vooral om duur gas. Gascentrales zijn belangrijk, omdat ze snel extra stroom kunnen opwekken op momenten dat er minder stroom uit zon en wind beschikbaar is. Daardoor worden ze vaak gebruikt als er extra vraag naar stroom is.
Zo werkt het: eerst wordt goedkope stroom gebruikt, zoals van zonnepanelen en windmolens. Is dat niet genoeg? Dan springen gascentrales bij. Omdat gas op dit moment duur is, wordt de stroomprijs op de markt ook hoger.
Een negatieve stroomprijs ontstaat juist op heel andere momenten. Als de zon volop schijnt of de wind hard waait, wordt er veel goedkope stroom opgewekt en kan er zelfs een overschot ontstaan. Gascentrales zijn dan niet nodig en de hoge gasprijs speelt op dat moment geen rol in de stroomprijs.
Energiecrisis vergroot juist verschillen tussen stroomprijzen
Tijdens een energiecrisis liggen de gemiddelde energieprijzen hoger, vooral doordat gas duur is. Maar dat betekent niet dat alle uren duur zijn.
Op momenten met veel zon of wind is er juist een overschot aan goedkope stroom. Dan zakt de prijs sterk, soms dus zelfs onder nul. Op andere momenten, zoals ’s avonds wanneer de zon onder is en er meer vraag is, zijn gascentrales wél nodig en ligt de prijs juist hoog.
Daardoor worden de verschillen tussen goedkope en dure uren groter. Op één dag kunnen de prijzen dus sterk uiteenlopen: van heel laag of negatief overdag tot relatief hoog in de avond.
Wanneer zakt de stroomprijs onder nul?
Negatieve prijzen zie je het vaakst:
- Op zonnige middagen, tussen 12:00 en 16:00 uur
- In het weekend, als veel bedrijven gesloten zijn
- Op feestdagen
De vraag is dan laag, maar zonnepanelen wekken op grote schaal zonne-energie op. Dat geldt ook in buurlanden zoals Duitsland en België. Als die landen hun overschot naar Nederland exporteren, zakt de prijs hier ook.
Is er bij een negatieve stroomprijs dan echt gratis stroom?
Niet altijd. Over elke verbruikte kWh betaal je energiebelasting, ook als de stroomprijs negatief is. In 2026 is dat 11 cent per kWh. Je profiteert pas echt van ‘gratis stroom’ als de negatieve stroomprijs dieper zakt dan die belasting.
Dat komt soms voor, maar niet bij elk negatief uur. Ook als de prijs bijvoorbeeld -5 of -10 cent is, ben je nog steeds goedkoper uit dan normaal. Slim verbruiken loont dus altijd.
Hoe profiteer je van negatieve stroomprijzen?
Je hebt een dynamisch energiecontract nodig. Daarmee betaal je elk kwartier of uur het actuele markttarief en profiteer je direct als de prijs laag of negatief is. Zet je wasmachine of vaatwasser aan tussen 12.00 en 16.00 uur, laad je elektrische auto op in de middag, of gebruik een thuisbatterij om goedkope stroom op te slaan voor later.
Heb je zonnepanelen? Dan is het meestal slim om op negatieve uren geen stroom terug te leveren aan het net. Op die momenten betaal je voor de teruglevering in plaats van dat je er iets voor ontvangt.
Of een dynamisch contract voor jou voordeliger uitpakt dan een vast of variabel contract, hangt af van je verbruikspatroon. Door energiecontracten te vergelijken via Pricewise zie je direct wat het beste bij jouw situatie past.
Redactie Pricewise
Latest posts by Redactie Pricewise (see all)
- Energiecrisis en toch negatieve stroomprijzen: hoe kan dat? - 11 juni 2026
- De energietransitie hapert: wat merk jij daarvan? - 8 juni 2026
- Besparen op vaste lasten: zo houd je elke maand meer over - 26 april 2026
- Geopolitieke spanningen zetten stroomprijzen onder druk - 31 maart 2026
- Run op vaste contracten voor energie over hoogtepunt heen - 19 maart 2026
