Vredesakkoord Iran: waarom stijgt variabel energietarief toch?

Het vredesakkoord tussen de Verenigde Staten en Iran is een feit. De Straat van Hormuz, maandenlang geblokkeerd, gaat weer open. Goed nieuws voor de energiemarkt, maar toch krijgen veel huishoudens met een variabel energiecontract per 1 juli te maken met hogere variabele energietarieven. Hoe kan dat?

Vertraagd effect van maanden onrust

De hogere variabele tarieven per 1 juli zijn geen tegenstrijdigheid, maar een vertraagd effect. Door de spanningen in het Midden-Oosten liepen de groothandelsprijzen voor stroom en gas de afgelopen maanden flink op. Energieleveranciers hebben die hogere inkoopprijzen nu per 1 juli verwerkt in hun tarieven, juist op het moment dat de situatie geopolitiek verbetert.

Daarbij geldt dat variabele prijzen per maand, kwartaal of halfjaar worden aangepast én dat ze minimaal 30 dagen van tevoren worden aangekondigd. De verhoging per 1 juli was dus al eerder gecommuniceerd, nog vóórdat er sprake was van een vredesakkoord.

Inmiddels dalen de groothandelsprijzen namelijk weer nu er meer rust is rond Iran en de Straat van Hormuz opnieuw opengaat. Maar wat er op de groothandelsmarkt gebeurt, werkt altijd met vertraging door naar wat jij betaalt. Variabele tarieven volgen de markt, maar met een vertraging die nu ongunstig uitpakt: de pijn van de afgelopen maanden voel je pas nu.

Vaste contracten worden juist aantrekkelijker

Dit maakt de huidige situatie opvallend. Variabele tarieven stijgen per 1 juli, terwijl vaste contracten juist aantrekkelijker worden. Daardoor is het verschil tussen een variabel en vast contract op dit moment groter dan de afgelopen maanden. Zit je al in een vast contract, dan merk je daar niets van: die prijs staat vast voor de hele looptijd. Maar sluit je nu een nieuw vast contract af, dan profiteer je wel van de lagere vaste tarieven van dit moment.

Ook de cashbacks zijn momenteel hoog. Energieleveranciers verwachten lagere marktprijzen en concurreren daarom volop met elkaar om nieuwe klanten te binden. Die concurrentie zie je niet alleen terug in de tarieven, maar ook in aantrekkelijke welkomstkortingen.

Heb je nog een variabel contract of loopt je vaste contract binnenkort af? Dan is dit een goed moment om opnieuw je energiecontract te bekijken. Zo profiteer je mogelijk van een lagere prijs én een hoge cashback, terwijl je voor de winter al zekerheid hebt over je energiekosten.

(Tekst loopt door onder de afbeelding)

Waarom volledig herstel nog tijd kost

Dat de groothandelsprijzen dalen, betekent nog niet dat alles weer bij het oude is. Volgens het Internationaal Energieagentschap (IEA) kan herstel na dit soort geopolitieke schokken gemiddeld twee jaar duren. Dat hebben we eerder gezien: na de energiecrisis van 2021, toen Rusland de gaskraan richting Europa dichtdraaide, duurde het tot begin 2024 voordat prijzen weer in de buurt kwamen van het oude niveau.

Ook nu zijn er meerdere redenen waarom herstel tijd kost:

Aanvoer komt langzaam op gang. Nu de Straat van Hormuz heropent, duurt het nog even voordat tankers weer volledig varen en leveringen zijn genormaliseerd.
Vraag en aanbod uit balans. Door de blokkade is er maandenlang een tekort opgebouwd dat niet zomaar verdwijnt, zeker omdat de vraag naar energie hoog blijft en het aanbod al langere tijd onder druk heeft gestaan.
Schade aan energie-installaties. In het Midden-Oosten zijn installaties beschadigd tijdens het conflict. Zo is een aanzienlijk deel van de LNG-exportcapaciteit van Qatar uitgeschakeld. Herstel hiervan kan maanden tot jaren duren.
Blijvende onzekerheid. Ook na een akkoord blijven geopolitieke risico’s meewegen in de energieprijs. Markten prijzen niet alleen de huidige situatie in, maar ook de kans op nieuwe escalatie.

Zo zijn de tarieven na de piek van 20 maart inmiddels wel met meer dan 20 procent gedaald, maar huishoudens betalen nog altijd meer dan vóór de onrust in het Midden-Oosten.

Wat kun je nu doen?

De energiemarkt blijft voorlopig onvoorspelbaar. Prijzen kunnen snel bewegen, maar de praktijk leert dat stijgingen sneller gaan dan dalingen. Een variabel contract biedt flexibiliteit, maar de tarieven kunnen stijgen of dalen. Een vast contract geeft meer duidelijkheid over je tarieven voor een langere periode en is op dit moment vaak aantrekkelijker door hogere kortingen en cashbacks. Wat je sowieso kunt doen, is regelmatig energieleveranciers vergelijken: tarieven en cashbacks veranderen namelijk dagelijks of wekelijks.