Een omvormer zet de gelijkstroom van je zonnepanelen om in bruikbare wisselstroom voor de apparaten in je huis. Je kiest tussen een stringomvormer, een omvormer met optimizers of een micro-omvormer. De prijs hangt af van het type en het aantal zonnepanelen.
In het kort:
- Er zijn drie soorten omvormers: de stringomvormer, de omvormer met optimizers en de micro-omvormer.
- Voor een omvormer betaal je meestal tussen de € 700 en € 3.000.
- Een omvormer gaat gemiddeld tien tot vijftien jaar mee. Een micro-omvormer gaat zo'n 25 jaar mee.
- Ligt jouw dak gedeeltelijk in de schaduw? Kies dan een omvormer met optimizers of een micro-omvormer.
Wat is een omvormer voor zonnepanelen?
Je zonnepanelen wekken gelijkstroom op. De apparaten in je huis werken op wisselstroom. Een omvormer zet die gelijkstroom om in bruikbare wisselstroom. Zo kun je de opgewekte zonne-stroom gebruiken.
De omvormer regelt ook het rendement van je installatie. De hoeveelheid zonlicht op je panelen verandert de hele dag door, denk aan een wolk die overdrijft of de zon die lager komt te staan. Daardoor verandert ook de spanning en de stroomsterkte van je zonnepanelen voortdurend.
De omvormer meet die spanning en stroomsterkte en zoekt daarbij steeds naar de combinatie die op dat moment de meeste energie oplevert. Dit heet Maximum Power Point Tracking, oftewel MPPT. Zonder MPPT werkt je omvormer op een vast instelpunt. Bij wisselende weersomstandigheden gaat dan rendement verloren. Met MPPT haal je op elk moment het maximale uit je installatie, ook op bewolkte dagen of bij schaduw.
Welke soorten omvormers zijn er?
Er bestaan drie verschillende soorten omvormers. Welke je het best kunt aanschaffen, hangt af van je situatie.
Stringomvormer
Bij een stringomvormer schakel je meerdere zonnepanelen achter elkaar, in serie. Deze reeks panelen noem je een 'string'. Je sluit de hele string aan op één centrale omvormer, die de stroom van al die panelen samen omzet.
Voordelen:
- lage aanschafprijs;
- makkelijk te installeren en te onderhouden, dus lagere installatiekosten;
- geschikt voor een dak zonder schaduw.
Nadelen:
- het minst presterende paneel bepaalt de opbrengst van de hele string;
- relatief korte levensduur van tien tot vijftien jaar;
- je monitort alle panelen samen, niet los van elkaar. Presteert één paneel minder, bijvoorbeeld door schaduw, vuil of een defect? Dan zie je alleen dat de totale opbrengst lager is. Je ziet niet welk paneel het probleem veroorzaakt.
Omvormer met optimizers
Bij dit type krijgt elk paneel een eigen optimizer, een klein apparaatje dat achter het paneel wordt geplaatst. Deze optimizer regelt de spanning van dat ene paneel, los van de andere panelen. Ligt één paneel in de schaduw of presteert het minder? Dan hebben de andere panelen daar geen last van en leveren zij gewoon hun volledige vermogen.
Voordelen:
- optimaal rendement per paneel;
- monitoring per paneel;
- lange garantie op de optimizers, vaak 25 jaar.
Nadelen:
- hogere aanschafprijs dan een stringomvormer;
- installatie is ingewikkelder, waardoor de installatiekosten hoger zijn;
- vervanging is lastiger, want de optimizer zit onder het paneel.
Micro-omvormer
Bij een micro-omvormer krijgt elk paneel zijn eigen kleine omvormer, direct bevestigd achter het paneel. Die omvormer zet de gelijkstroom van dat ene paneel meteen om in wisselstroom. Er is geen centrale omvormer.
Voordelen:
- optimaal rendement per paneel, ook bij schaduw of meerdere dakvlakken;
- lange garantie, vaak 25 jaar;
- monitoring per paneel.
Nadelen:
- hoogste aanschafprijs van de drie types;
- installatie is ingewikkelder, waardoor de installatiekosten hoger zijn;
- vervanging is lastiger, want de omvormer zit onder het paneel. Dat zorgt voor hogere kosten.
Hybride omvormer: een extra functie
Een hybride omvormer, ook wel een slimme omvormer genoemd, is geen vierde type naast string, optimizers en micro. Het is een extra functie: de omvormer stuurt naast stroom voor je huis en het net, ook stroom naar een accu (thuisbatterij). Je vindt deze functie in de praktijk meestal terug in een stringomvormer met een accu-aansluiting.
Er zijn twee manieren om een accu aan te sluiten:
- Geïntegreerd. De hybride omvormer stuurt de gelijkstroom rechtstreeks naar de accu, zonder extra omzetting. Dit is efficiënter, maar je moet dan voor een accu kiezen van hetzelfde merk als de omvormer.
- Los systeem. Je gebruikt je bestaande omvormer voor de zonnepanelen en voegt een aparte omvormer toe voor de accu. Dit wordt ook wel retrofit genoemd. Deze losse omvormer zet wisselstroom om in gelijkstroom voor de accu, en andersom. Je plaatst de accu dan onafhankelijk van je bestaande omvormer.
Voordelen:
- je gebruikt zelf opgewekte stroom ook als de zon niet schijnt, bijvoorbeeld 's avonds;
- je bent minder afhankelijk van het stroomnet;
- interessant nu de salderingsregeling per 1 januari 2027 stopt en het nog belangrijker wordt om zoveel mogelijk van je eigen opgewekte stroom te verbruiken.
Nadelen:
- voor de accu heb je extra ruimte nodig in huis;
- een accu heeft een beperkte levensduur en gaat na verloop van tijd achteruit.
1-fase of 3-fase omvormer?
Naast het type omvormer, kies je ook nog tussen een 1-fase en een 3-fase omvormer. Blijft het totale vermogen van je zonnepanelen onder de vijf kilowattpiek? Dan volstaat een 1-fase omvormer, mits je meterkast een 1-fase aansluiting heeft. Vijf kilowattpiek komt neer op ongeveer 10 tot 14 zonnepanelen, afhankelijk van het vermogen per paneel.
Ga je daarboven, bijvoorbeeld bij een groot dak met veel panelen? Dan heb je een 3-fase omvormer nodig. Je meterkast moet dan ook een 3-fase aansluiting hebben. Een 3-fase omvormer verdeelt de opgewekte stroom over de drie fases in je meterkast. Zo voorkom je dat één fase overbelast raakt. Een 3-fase omvormer is wel duurder dan een 1-fase omvormer.
Je installateur checkt welke fase bij jouw situatie past. Die kijkt daarvoor naar je meterkast en het gewenste vermogen van je installatie.
Wat kost een omvormer voor zonnepanelen?
De prijs van een omvormer hangt af van het type en de capaciteit. Onderstaande tabel geeft een indicatie voor een installatie van tien zonnepanelen.
| Type omvormer | Prijsindicatie | Geschikt voor |
|---|
| Stringomvormer | € 700 tot € 1.500 | Dak zonder schaduw, één oriëntatie |
| Omvormer met optimizers | € 1.500 tot € 2.500 | Dak met gedeeltelijke schaduw |
| Micro-omvormer | € 2.000 tot € 3.000 | Dak met veel schaduw of meerdere dakvlakken |
Deze bedragen zijn inclusief het apparaat zelf. De installatiekosten komen daar nog bovenop. Vraag altijd meerdere offertes aan bij een erkend installateur. Een installateur is erkend als hij een InstallQ-erkenning heeft voor Zonnestroomsystemen. Je checkt dit via het openbare register op installq.nl.
Welke omvormer past bij jouw dak?
De beste omvormer voor jouw situatie hangt af van drie zaken: het totale vermogen van je zonnepanelen, de oriëntatie van je dak en eventuele schaduw.
De capaciteit van de omvormer moet aansluiten bij het gezamenlijke vermogen van al je panelen, binnen een marge van 10%. Kies je een omvormer die daar sterk van afwijkt? Dan haal je niet het maximale rendement uit je installatie, ook niet met het juiste type voor jouw schaduwsituatie.
- Ligt je dak volledig in de zon en liggen alle panelen in dezelfde richting? Dan is een stringomvormer een logische en voordelige keuze.
- Een omvormer met optimizers is een goede keuze bij een overzichtelijke schaduwsituatie, bijvoorbeeld één boom die een deel van de dag over een paar panelen schaduw werpt.
- Een micro-omvormer past beter als je dak uit meerdere, duidelijk verschillende dakvlakken bestaat, bijvoorbeeld een hoofddak op het zuiden en een dakkapel op het oosten.
Waar let je op bij het kopen van een omvormer?
Controleer deze punten voordat je een omvormer koopt:
- Vermogen: het vermogen van de omvormer moet aansluiten bij het totale vermogen van je zonnepanelen, met een marge van 10%.
- Garantie: een langere garantietermijn geeft je meer zekerheid bij eventuele storingen.
- Plaatsing: kies een koele, goed geventileerde ruimte, zoals een garage of een geïsoleerde zolder. Houd er ook rekening mee dat een omvormer geluid maakt, dus plaats deze niet in je woon- of werkkamer.
- Certificering: elke omvormer die stroom teruglevert aan het net, moet sinds april 2021 een conformiteitscertificaat hebben. Dit certificaat toont aan dat de omvormer voldoet aan de Europese richtlijnen voor stroomproductie.
Wanneer vervang je je omvormer?
Zonnepanelen gaan 25 tot 40 jaar mee. Een omvormer gaat helaas korter mee: gemiddeld tien tot vijftien jaar. Een micro-omvormer gaat langer mee (tot 25 jaar) door het lagere individuele vermogen.
Wil je je zonnepanelensysteem uitbreiden met extra panelen? Dan heb je in de meeste gevallen een nieuwe of grotere omvormer nodig. Het totale piekvermogen van je panelen mag namelijk niet groter worden dan de capaciteit van je omvormer.
Veelgestelde vragen over omvormers voor zonnepanelen
Wat is een slimme omvormer?Een slimme omvormer, ook wel een hybride omvormer genoemd, slaat opgewekte stroom op in een accu. Zo gebruik je zelf opgewekte stroom ook op momenten dat de zon niet schijnt, bijvoorbeeld 's avonds.
Hoe lang gaat een omvormer voor zonnepanelen mee?Een omvormer gaat gemiddeld tien tot vijftien jaar mee. Micro-omvormers en optimizers gaan vaak langer mee, tot 25 jaar, dankzij hun lagere individuele vermogen.
Vervang ik een omvormer zelf?Nee, dit doe je niet zelf. Een omvormer werkt met hoogspanning en sluit je aan op het stroomnet. Schakel altijd een erkend installateur in voor vervanging.
Wat is het verschil tussen een omvormer en een slimme meter?De omvormer meet hoeveel stroom je in totaal opwekt. De slimme meter meet hoeveel stroom je na eigen gebruik teruglevert aan het net. Dat laatste getal is altijd lager dan je totale opwek.
Heb ik bij uitbreiding van mijn zonnepanelen een nieuwe omvormer nodig?Vaak wel. Het vermogen van je omvormer is afgestemd op je huidige aantal zonnepanelen. Breid je uit, dan overschrijdt het totale vermogen al snel de capaciteit van je bestaande omvormer.
Meer lezen over zonnepanelen?