Zonnepanelen uitzetten: wanneer en hoe doe je dat?

Je zet zonnepanelen alleen uit bij onderhoud, werkzaamheden aan het dak of schade aan de installatie. Uitschakelen kan ook interessant zijn bij een negatieve stroomprijs, maar dat is lang niet altijd voordelig. Hoe dat precies zit en hoe je zonnepanelen veilig uitschakelt, lees je op deze pagina.

---

---

In het kort:

• Schakel zonnepanelen alleen uit als dat nodig is, bijvoorbeeld bij onderhoud, schade of werkzaamheden aan het dak.
• Bij een negatieve stroomprijs is uitschakelen meestal niet nodig, zeker zolang de salderingsregeling nog geldt.
• Heb je veel overtollige zonnestroom? Dan is meer stroom zelf gebruiken vaak voordeliger dan uitschakelen.
• Zet je de zonnepanelen toch uit? Doe dit via de omvormer of een bijbehorende app, niet via de groepenkast.

Wanneer is het nodig om zonnepanelen uit te schakelen?

Er zijn een paar situaties waarin het tijdelijk uitschakelen van je zonnepanelen verstandig kan zijn:

• tijdens onderhoud aan de zonnepanelen of omvormer;
• als je je zonnepanelen schoonmaakt;
• bij werkzaamheden aan het dak;
• tijdens een verbouwing;
• bij zichtbare schade aan de zonnepanelen, bekabeling of omvormer;
• bij brand, overstroming of andere situaties waarbij de elektrische installatie mogelijk beschadigd raakt.

Bij onweer hoef je zonnepanelen niet uit te schakelen. Wordt er zware storm of ander extreem weer verwacht waarbij schade aan je dak of zonnepanelen kan ontstaan? Dan is het wel verstandig om de installatie tijdelijk uit te schakelen.

Zonnepanelen uitschakelen bij negatieve stroomprijs: moet dat?

Een negatieve stroomprijs betekent dat er op de Europese energiemarkt meer stroom beschikbaar is dan er op dat moment wordt verbruikt. Dit gebeurt vooral op zonnige dagen met veel zonne-energie en veel windenergie. Omdat er dan een overschot aan stroom is, kan de stroomprijs op de energiemarkt onder nul zakken.

Heb je een vast of variabel energiecontract? Dan merk je hier meestal niets van. Je betaalt namelijk gewoon het stroomtarief van je contract en ontvangt de terugleververgoeding die bij jouw contract hoort.

Heb je een dynamisch energiecontract? Dan verandert de stroomprijs ieder kwartier of uur. Wanneer de stroomprijs negatief is, betaal je voor iedere kWh die je teruglevert aan het stroomnet. Toch betekent dit niet automatisch dat je je zonnepanelen moet uitschakelen.

Tot en met 31 december 2026 geldt namelijk nog de salderingsregeling. Daardoor levert teruggeleverde stroom vaak alsnog voordeel op, zelfs als de stroomprijs tijdelijk negatief is. Dat komt doordat je de stroom die je teruglevert mag wegstrepen tegen stroom die je later afneemt van het net.

Stel dat de stroomprijs tijdelijk –5 cent per kWh is. Dan betaal je 5 cent voor iedere kWh die je teruglevert. Door de salderingsregeling mag je die teruggeleverde kWh wegstrepen tegen stroom die je later afneemt. Omdat je daarmee ook kosten zoals energiebelasting en btw bespaart, levert terugleveren nog steeds meer op dan het kost. Daarom is uitschakelen niet nodig. Pas wanneer de negatieve stroomprijs groter wordt dan het voordeel dat je via salderen ontvangt (meestal tussen de –11 en –13 cent) kan uitschakelen interessant zijn. Dat komt in de praktijk maar beperkt voor.

Zonnepanelen uitschakelen bij overproductie

Van overproductie is sprake wanneer je meer stroom opwekt dan je zelf verbruikt. Dat betekent niet direct dat je je zonnepanelen moet uitschakelen. Vaak is het slimmer om meer van je eigen zonnestroom direct te gebruiken. Bijvoorbeeld door:

• in de middag je elektrische auto op te laden;
• de wasmachine of vaatwasser overdag aan te zetten;
• water verwarmen met een warmtepomp of boiler.

Stroom die je direct zelf gebruikt, hoef je namelijk niet van het stroomnet af te nemen. Daardoor bespaar je het volledige stroomtarief, inclusief belastingen en andere kosten.

Lever je stroom terug aan het net? Dan ontvang je daarvoor een terugleververgoeding. Die vergoeding ligt meestal lager dan het tarief dat je betaalt voor stroom die je afneemt.

Lever je op jaarbasis structureel meer stroom terug dan je afneemt? Dan kan het in sommige situaties financieel aantrekkelijk zijn om minder terug te leveren. Kijk daarbij niet alleen naar de terugleverkosten, maar ook naar de terugleververgoeding van je energieleverancier.

Wordt zonnepanelen uitzetten interessanter vanaf 2027?

Tot en met 31 december 2026 kun je teruggeleverde stroom nog salderen. Daardoor levert terugleveren vaak meer op dan het kost en is het meestal niet nodig om je zonnepanelen uit te schakelen.

Vanaf 1 januari 2027 stopt de salderingsregeling. Je ontvangt dan alleen nog een terugleververgoeding voor de stroom die je aan het elektriciteitsnet levert. Daardoor kan het financieel minder aantrekkelijk worden om veel stroom terug te leveren. Bovendien betaal je ook terugleverkosten. Bij sommige leveranciers zijn die terugleverkosten straks hoger dan de terugleververgoeding. Dit betekent dat je netto moet betalen voor het terugleveren van jouw opgewekte stroom.

In dat geval kan het wel slim zijn om je zonnepanelen tijdelijk uit te schakelen. Dat hangt natuurlijk ook af van de actuele stroomprijs. Het is makkelijker om een energieleverancier te zoeken bij wie de terugleververgoeding hoger is dan de terugleverkosten. Een andere slimme oplossing is meer van je eigen zonnestroom direct zelf te verbruiken.

Zonnepanelen uitschakelen: zo doe je dat veilig

Wil je je zonnepanelen tijdelijk uitschakelen? Dan zijn er meerdere manieren om dat te doen:

1. Via de omvormer: de veiligste methode is het uitschakelen van de omvormer. Veel omvormers hebben hiervoor een aan/uit-knop of een instelling in het display.
2. Via een app: sommige merken bieden de mogelijkheid om de omvormer op afstand uit te schakelen via een app. Dit is vaak de eenvoudigste en veiligste oplossing. Controleer in de handleiding van jouw omvormer of deze functie beschikbaar is.
3. Via de werkschakelaar: sommige installaties beschikken over een werkschakelaar of lastscheider. Deze bevindt zich vaak naast de omvormer en wordt vooral gebruikt tijdens onderhoudswerkzaamheden.
4. Via de meterkast: het regelmatig uitschakelen van de groep van de zonnepanelen in de meterkast wordt niet aanbevolen. Gebruik hiervoor liever de omvormer zelf.

Twijfel je over de juiste werkwijze? Neem dan contact op met de installateur van je zonnepanelen.

Is het slecht voor zonnepanelen om ze uit te schakelen?

Je zonnepanelen af en toe uitschakelen voor onderhoud of een noodsituatie is geen probleem. Het regelmatig handmatig uitschakelen van de installatie kan wel extra belasting geven op de omvormer. Daarom wordt aangeraden om zonnepanelen alleen uit te schakelen wanneer dat echt nodig is.

Steeds meer omvormers hebben bovendien slimme functies waarmee zonnepanelen automatisch kunnen reageren op negatieve stroomprijzen of netcongestie. Bijvoorbeeld door zonnepanelen automatisch uit te schakelen; tijdelijk minder stroom op te wekken of de opbrengst af te stemmen op je eigen verbruik. Hierdoor hoef je je zonnepanelen niet zelf uit te schakelen.

Veelgestelde vragen over zonnepanelen uitzetten

Moet ik mijn zonnepanelen uitzetten als de stroomprijs negatief is?
Meestal niet. Door de salderingsregeling levert teruggeleverde stroom vaak nog steeds voordeel op, zelfs als de stroomprijs tijdelijk onder nul ligt. Pas wanneer de negatieve stroomprijs groter is dan het voordeel dat je via salderen ontvangt, kan uitschakelen interessant zijn.

Kan ik zonnepanelen uitschakelen bij terugleverkosten?
Ja, dat kan. Maar meestal levert teruggeleverde stroom dankzij de salderingsregeling meer op dan de terugleverkosten die je betaalt. Alleen als je op jaarbasis veel meer stroom teruglevert dan je afneemt, kan minder terugleveren financieel aantrekkelijk zijn. Vanaf 2027 verandert dit doordat de salderingsregeling stopt. Dan wordt het belangrijker om te kijken hoe hoog de terugleververgoeding en terugleverkosten zijn en om meer van je eigen zonnestroom zelf te verbruiken.

Kun je zonnepanelen tijdelijk uitschakelen?
Ja. Dat kan via de omvormer, een app of een werkschakelaar.

Is het veilig om zonnepanelen uit te schakelen?
Ja, mits je de juiste procedure volgt. Gebruik bij voorkeur de omvormer zelf en volg altijd de instructies van de fabrikant.

Wekken zonnepanelen stroom op als ze uitstaan?
Nee. Als de installatie is uitgeschakeld, wekken je zonnepanelen geen bruikbare stroom op. Je kunt de stroom dan niet gebruiken in huis en er wordt ook geen stroom teruggeleverd aan het elektriciteitsnet.

Wat gebeurt er als ik vergeet mijn zonnepanelen weer aan te zetten?
Dan wek je geen zonnestroom op en neem je alle stroom af van het elektriciteitsnet. Daardoor kunnen je energiekosten oplopen.

Is een thuisbatterij een alternatief voor uitschakelen?
Ja. Een thuisbatterij kan overtollige stroom opslaan voor later gebruik, waardoor je die stroom niet hoeft terug te leveren. Daardoor betaal je geen terugleverkosten en hoef je op een ander moment geen stroom van het net te kopen.

Is het beter om zonnepanelen uit te zetten of meer stroom zelf te gebruiken?
In de meeste gevallen is meer stroom zelf gebruiken de beste oplossing. Door apparaten zoals een laadpaal, warmtepomp, wasmachine of vaatwasser te laten draaien wanneer de zon schijnt, hoef je minder stroom terug te leveren, waardoor je minder terugleverkosten betaalt.

Meer lezen over zonnepanelen?